X
تبلیغات
حقوق بین الملل - بررسی عملکرد شورای امنیت در تحقق صلحی پایدار در مورد «عراق»

حقوق بین الملل

حقوقی

بررسی عملکرد شورای امنیت در تحقق صلحی پایدار در مورد «عراق»

 

پس از دو جنگ جهانی ویرانگر، و شکست طرح جامعه ملل رهبران جامعه بین المللی، دست به یک اقدام اساسی در زمینه دیپلماسی پیشگیرانه زدند، تاسیس سازمان ملل متحد. کشورهای مستقل که به این سازمان می پیوستند تا "نسل های آتی را از مصائب جنگ نجات دهند"، به عنوان تعهد خود در قبال عضویت در این سازمان، موافقت کردند که منازعات خود را به طور مسالمت آمیز حل و فصل نمایند.

در ماه 1 منشور یکی از چهار وظیفه اصلی سازمان ملل، «حفظ صلح و امنیت بین المللی» بیان گردیده است که این وظیفه طبق ماده 24 منشور ملل متحد، به عهده شورای امنیت گذارده شد. برای رسیدن به هدف مذکور، شورای امنیت در چارچوب مقررات فصل ششم منشور در مقام میانجی و در چارچوب مقرات فصل هفتم، همچون مجری نظم عمل می نماید. شورا زمانی بر اساس فصل هفتم دست به اقدام نظامی می زند که برایش احراز گردد که نقض صلح حاصل شده و جهان در معرض خطری جدی است.

اما عراق از بدو تاسیس سازمان ملل و شورای امنیت و نیز تشکیل دولت کشوری مستقل بنام عراق و روی کار آمدن دیکتاتور سابق آن کشور از سال 1982 حضوری مستمر و مداوم در شورای امنیت به لحاظ طرح مسایل آن کشور داشته است. در این مجال برآنیم عملکرد شورای امنیت در تحقق صلح پایدار و عمل به وظیفه اولیه و اساسی آن شورا در مورد عراق را مورد مداقه قرار دهیم.

 وقتی به سیر تاریخی حضور عراق در شورای امنیت نظری افکنده می شود بی شک این حضور از نقطه نظر حقوقی در سه دوره متفاوت از هم قابل بررسی است

1ـ دوران جنگ سرد

2ـ دوران پس از جنگ سرد

3ـ دوران پس از 11 سپتامبر

1ـ دوران جنگ سرد[1]:

 در این دوران شورای امنیت بعلت نظام حاکم بر آن (دوقطبی) و طرح مسائل جنگ سرد و تبعات آن در مورد مسایل عراق چندان کارنامه درخشان و قابل قبولی از خود ارائه نداده است. صدام حسین با روحیه قدرت طلبی و با طمح رهبری جهان عرب و پر کردن خلاء قدرت در منطقه، خود را مناسب ترین وسیله در دست غرب برای دستیابی به اهداف سلطه گرانه اش معرفی کرد و با لغو قرارداد 1975 الجزایر و پاره نمودن آن در برابر دوربین تلویزیون، حمله سراسری خود را به ایران آغاز نمود.

روز بعد حمله سراسری عراق، در 23 سپتامبر 1980، کورت والدهایم دبیر کل وقت سازمان ملل نامه ای به رئیس شورای امنیت، ثابت سلیم، نماینده دولت تونس نوشت و ضمن اظهار نگرانی از طرفین درخواست نمود به مخاصمات پایان دهند. دقیقاً همان روزی که دبیر کل نامه خود را به نگارش درآورد نیروهای مجهز عراقی به اراضی ایران حمله کرده و با در هم شکستن مقاومت اولیه ارتش ایران، به سرعت در داخل خاک ایران پیش رفتند. در چنین شرایطی دبیر کل از «تجاوز مسلحانه» عراق نام نبرد و تنها از گسترش «اختلاف بین دو کشور» ابراز نگرانی نمود. و شورای امنیت در 24 سپتامبر با صدور بیانه ای  و نه قطعنامه (Resolution) اعلام نمود که این برخورد می تواند بطور جداً فزاینده ای گسترش یابد.

بعلت عدم توجه به موقع شورای امنیت و سیاست های دو بلوک شرق و غرب، برخورد توصیف شده مدت هشت سال طول کشید و این در حالی بود که شورای امنیت در طول این هشت سال فقط به صدور 10 قطعنامه بسنده نمود[2]. بطوریکه ملاحظه میگردد فاصله قطعنامه 514 با 479، 21 ماه و 15 روز می باشد که این فترت طولانی خود سوال برانگیز است. در این دوران شورای امنیت در یکی از قضایای مطروحه که صلح و امنیت بین المللی را برهم زده بود تنها در عرض 8 سال جنگ خانمان سوز با صدور 1 بیانیه و 10 قطعنامه اقدام نمود. که می توان به صراحت یکی از دلایل گستاخی هر چه بیشتر مسئولان ارشد حزب بعث عراق در برهم زدن صلح و امنیت بین المللی، حمایت ابرقدرت های جهانی از مسئولین حزب بعث عراق و عدم اراده کافی در برخورد با متجاوز ذکر نمود.

2ـ دوران پس از جنگ سرد[3]:

جنگ عراق علیه ایران نه تنها باعث ویرانی های زیادی در ایران شد بلکه شیرازه اقتصادی عراق را از هم پاشید به گونه ای که در آغاز جنگ، عراق که 30 میلیارد دلار ذخیره ارزی داشت، هشت سال بعد نزدیک به 100 میلیارد دلار بدهکار بود.

بعد از پایان جنگ در اوت سال 1998 عراق به شدت نیازمند نقدینگی کافی برای ترمیم خرابی ها و تامین نیازهای روزمره بود. صدام که مدعی بود سربازانش را برای حفاظت از برادران عرب در کویت، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و ... به کشتن داده انتظار داشت وسائل بازسازی کشورش را از دولتهای مزبور و متحدان غربی آنها کسب نماید. در غیر این صورت باید تاوان سختی را می پرداختند. جنگ ایران و عراق روز 18 اوت 1988 به پایان رسید اما دو سال بعد در اوت 1990 بحران دیگری در خلیج فارس شروع شد.

دولت عراق استراتژی کهن تهدید علیه شیخ نشین کویت را، پس از سالها تجدید کرد. این بار ادعاهایی ارضی و مرزی، با اعلام بازپرداخت وام های دریافت شده از کویت در جریان جنگ هشت ساله با ایران، تقاضای دریافت خسارات از کویت به خاطر استخراج نفت از سوی آن شیخ نشین از یک حوزه نفتی مورد اختلاف (روضتین) در منطقه الباطنه و نیز ابراز خشم از اقدام دولت کویت در زمینه پایین آوردن بهای بین المللی نفت همراه بود.

نهایتاً با حمله سراسری ارتش عراق، دولت کویت سرنگون و سران آن به عربستان سعودی گریختند. علل اقدام عراق به اشغال کویت را باید در ترکیبی از قدرت طلبی های شخصی و حزبی، مشکلات لا ینحل اقتصادی و برخی زمینه های تاریخی جست.

اما اقدامات شورای امنیت را بعنوان مسئول اولیه حفظ صلح و امنیت بین المللی، در مورد تجاوز عراق به کویت را می توان در 2 قسمت متفاوت از هم بررسی نمود.

الف) تصمیمات و برخوردهای شورای امنیت با هدف خاتمه اشغال و رفع آثار آن

ساعاتی پس از تهاجم عراق به کویت در بامداد دوم اوت 1990، شورای امنیت سازمان ملل به درخواست نماینده دائمی کویت و نماینده دائمی ایالات متحده برای بحث و بررسی پیرامون بحران حادث شده، تشکیل جلسه داد.

با توجه به قطعنامه تعریف تجاوز مجمع عمومی سازمان ملل (1974)[4] و با توجه به اشارات و مفاهیم مندرج در منشور، شکی نیست که عمل عراق مصداق روشنی از تجاوز است شورای امنیت در قطعنامه های خود از واژه های «تهاجم»[5] استفاده کرد و بجای «عمل تجاوز»[6] «وجود نقض صلح»[7] را احراز نمود.

شورای امنیت در قطعنامه های متعدد و پشت سر هم خود مطالبی را لحاظ نمود. از آن جمله می توان به عدم شناسائی دولت موقت کویت آزاد و الحاق کویت به عراق، تحریم جامع اقتصادی، تسلیحاتی، برقراری مکانیسم مبادله مایحتاج زندگی در برابر نفت، محکومیت نقض حقوق غیر نظامیان در جنگ، محکوم نمودن نقض حقوق دیپلماتیک و کنسولی، تقبیح غارت و انهدام اموال عمومی و خصوصی در کویت، محکوم نمودن تغییر بافت جمعیتی کویت، اشاره نمود. در ادامه نیز طی قطعنامه 665 (1990) محاصر دریایی و طی قطعنامه 670، (1991) تحریم هوایی منع پرواز مقرر گردید.

زمانی که تمام تلاشهای بین المللی برای متقاعد نمودن صدام مبنی بر خروج از کویت و واگذاری حق حاکمیت به خاندان «صباح» در این کشور با ناکامی روبرو شد و تحریم های اعمال شده از سوی شورای امنیت نیز موثر نگردید، شورای امنیت پس از گذشت قریب چهار ماه با تصویب قطعنامه 678 (29 نوامبر 1990) استفاده از روز و مداخله نظامی علیه عراق را برای متحدین و به منظور آزاد سازی کویت اشغالی مجاز شمرد.

شورای امنیت معمولاً پایه عملی که بر اساس آن می خواهد اقدام کند را کاملاً روشن نمی سازد که این امر غالباً منجر به تعابیری دو پهلو می گردد. این در حالی است که شورا به منظور استقرار آتش بس بین ایران و عراق بعد از هشت سال جنگ ویرانگر به مواد 39 و 40 استناد کرد. علیرغم اینکه شورا در قطعنامه 678 به کشورهایی که با دولت کویت همکاری می کردند اجازه داد تا از تمامی وسایل لازم برای خروج عراق از کویت استفاده کنند، لکن مواد 39 و 41 منشور در این قطعنامه مورد اشاره قرار نگرفته است.

در بررسی قطعنامه 678 می توان به عدم حضور چین عضو دائم شورای امنیت، عدم مشارکت سازمان ملل متحد در عملیات جنگی، اشاره نمود.

بالاخره جنگ متحدین، با عراق در اواخر شب 16 ژانویه 1991 آغاز گردید و پس از صد ساعت حمله زمینی خاک کشور کویت آزاد و نیروهای عراقی به مرزهای خود باز گشتند.

ب) تصمیمات و برخوردهای شورای امنیت در وادار نمودن عراق به خلع سلاح:

خلع سلاح عراق از سلاح های کشتار جمعی و تجهیزات و مواد مربوطه بلافاصله بعد از آزادی کویت از اشغال در مرکز توجه شورای امنیت قرار گرفت. و بتدریج، مجموعه ای از قطعنامه ها از تصویب شورای امنیت گذشت که با هم مرتبط بوده و شبکه ای از تعهدات الزام آور را برای عراق بوجود آوردند. قطعنامه 687 که در تاریخ 3 آوریل 1991 یعنی بعد از شکست قطعی عراق در جنگ با ائتلاف بین المللی با 13 رأی مثبت یک رأی منفی (کوبا) و دواری ممتنع (اکوادورویمن) به تصویب شورای امنیت رسید، قانون اساسی حاکم بر بازرسی های تسلیحاتی در عراق با هدف خلع سلاح این کشور از سلاح های ممنوعه و مصادره و امحاء یا خارج کردن مواد و تجهیزات مربوطه از عراق است. از آنجا که موافقت عراق با این موافقت نامه و تعهد به اجرای آن به عنوان یکی از پیش شرط های اصلی برقراری آتش بس در جنگ مطرح شد، از این قطعنامه بعنوان قطعنامه آتش بس نیز یاد می شود[8].

اما پس از پایان یافتن بحران کویت، بحران دیگری در داخل عراق شروع شد. مردم عراق که از ظلم وجور رژیم بعث در عراق به تنگ آمده بودند و مصائب خود را ناشی از خودکامگی و غرور جاه طلبانه صدام می دانستند از تزلزل نظام و فرصت پیش آمده، استفاده کرده در شمال و جنوب سر به طغیان برداشتند. رژیم عراق با استفاده از نیروهای مسلح در صدد سرکوبی شورش کردها در شمال و شیعیان در جنوب آن کشور برآمد.

در پی اعمال سیاست سرکوب و فشار بر مردم عراق، از سوی حکومت این کشور، شورای امنیت را بر آن داشت تا اقدام عراق را به عنوان تهدید علیه صلح و امنیت بین المللی قلمداد و قطعنامه 688 در 6 آوریل 1991 تصویب نماید که حق دخالت در امور داخلی عراق را به منظور انجام اقدامات انسان دوستانه کمک رسانی به کردها و شیعیان عراق به رسمیت می شناسد. در ادامه تصویب قطعنامه، قطعنامه 692 در ماه مه 1991 تصویب و که یک کمیسیون غرامت سازمان ملل برای رفع بخشی از آثار تجاوز عراق به کویت تشکیل و طی قطعنامه 705 سقف 30 درصد از درآمدهای حاصل از فروش نفت عراق برای پرداخت خسارات را تعیین نمود. اما تنها بعد از شروع برنامه نفت در برابر غذا در دسامبر 1996 رقم های درشت به صندوق کمیسیون واریز شد. قطعنامه های 706، 778 کنترل شدید مالی را مقرر نموده و دولت عراق از داشتن کنترل بر درآمدهای حاصل از فروش نفت، هم از نظر مالی و اقتصادی محروم و هم از جهت تحقیر آن رژیم و ضربه به حاکمیت رژیم بعث در عراق تحول بزرگی شمرده شد.

بعلت کارشکنی عراقیها در بازرسی های تسلیحاتی، قطعنامه های 669 و 707 بعنوان قطعنامه تکمیلی در زمینه خلع سلاح عراق مورد تصویب شورای امنیت قرار گرفت. در حالی که در قطعنامه 687 فرصتی 45 روزه برای آنسکام و آژانس جهت انجام وظایف مقرر شده برای آنها درنظر گرفته شده بود، قطعنامه 699 ضمن آنکه طرح های عملیاتی آنسکام و آژانس را از تصویب گذراند، تصریح کرد که دو نهاد مذکور اختیار دارند که بعد از فرصت 45 روزه و تا زمان تکمیل فعالیت هایشان به کار ادامه دهند. به این ترتیب بازرسی تسلیحاتی در عراق بطور نامحدود تمدید شد.

قطعنامه 715 نظارت و حقیقت آزمایی در آینده اعلام و مقرر داشت این عراق است که باید ثابت که سلاح های کشتار جمعی خود را نابود کرده است. قطعنامه 986 که صدور نیازمندی های اولیه به عراق در ازای فروش نفت عراق را امکانپذیر کرد بدواً  با مخالفت شدید دولت عراق مواجه شد. مقامات عراقی این برنامه را مغایر با حاکمیت ملی و توهین آمیز می دانستند. قطعنامه 1051 مکانیسم کنترل وادرات ـ صادرات درخصوص اقلام و موادی که مصرف دو منظوره داشت تصویب نمود و فهرستی از اقلام وارداتی که می بایست از آن پس تحت نظارت مستمر قرار می گرفت به قطعنامه مذکور پیوست شد. در اواخر سال 1997 و در شرایطی که عراق مانع بازدید و دسترسی بازرسان به محل های موردنظر آنسکام در عراق می شد، شورای امنیت با تصویب قطعنامه 1137 محدودیت های علیه سفر به خارج مقاماتی که مسئول موارد عدم پایبندی عراق نسبت به قطعنامه های شورا بودند یا در آن شرکت داشتند اعلام کرد.

قطعنامه 1284 در سال 1999 سازمان جدیدی با نام «کمیسیون نظارت، حقیقت آزمایی و بازرسی» یا به اختصار «آنموویک» برای اجرای آن بوجود آورد که این تشکیلات جایگزین آنسکام گردید. که مقامات عراقی این قطعنامه را رد نمودند. که در پس رد قطعنامه 1284 توسط عراق و مخالفت قاطع مقامات عراقی با بازگشت بازرسان، بن بستی در رابطه با بحران عراق در شورای امنیت شکل گرفت که تا سپتامبر 2002 ادامه یافت. طی این دوره هیچ اقدامی در ارتباط با بازرسی های تسلیحاتی ممکن نشده و کشمکشی نامحدود بین عراق و برخی کشورها که با آن همراهی می کردند از یک سو و آمریکا و انگلیس از سوی دیگر جریان یافت.

3ـ  دوران پس از یازده سپتامبر:

قبل از وقوع حوادث 11 سپتامبر، و با از بین رفتن کمونیسم، بدلیل فقدان دشمن مشخص، ایالات متحده آمریکا در تعیین استراتژی سیاست خارجی خود با بحران معنا مواجه بود. با وقوع حادثه 11 سپتامبر، دشمن جدیدی بنام تروریسم بجای کمونیسم برای خود تبیین و سیاست خارجی خود را در جهان بر پایه مبارزه با تروریسم بنیان نهاد. شرایط جدید بین المللی در سرآغاز دوره بعد از جنگ سرد، اخراج از کویت و تصویب قطعنامه های بسیار سخت گیرانه و شدید اللحن را ممکن کرده بود، 10 سال بعد چرخشی جدید در شرایط بین المللی و آغاز دوره ای در شورای امنیت را موجب شد؛ چرخشی که این بار تغییر رژیم در عراق را به واقعیت تبدیل کرد. که سخنرانی بوش در مجمع عمومی سازمان ملل در 12 سپتامبر 2002 را می توان نقطه عطفی در سیاست آمریکا در قبال عراق و آغاز پایان کار حکومت صدام حسین در عراق به شمار آورد.

پس از این سخنرانی و تغییر شرایط بین المللی، پس از هفت هفته مذاکره، قطعنامه 1441 به تصویب رسید. اغراق نخواهد بود اگر گفته شود که تصویب قطعنامه 1441 مهم ترین و حساسترین تصمیمی است که شورای امنیت در طول تاریخ خود گرفته است. بحث در مورد اتوماتیک بودن شروع جنگ یکی از مهمترین نکاتی بود که باعث طولانی شدن مذاکرات گردید. مسأله ای که با دو مرحله ای بودن تصمیم گیری شورای امنیت ارتباط داشت و این حق را به هیچ یک از کشورها نمیداد تا بتوانند همکاری یا عدم همکاری و نهایتاً توسل به زور علیه عراق را خود راساً احراز کنند.

پس از تصویب قطعنامه 1441 و استقرار بازرسان، هانس بیلکس و محمد البرداعی اولین گزارش خود را در 19 دسامبر 2003 به شورای امنیت ارائه نمودند. دومین گزارش در 9 ژانویه 2003 ارائه گردید. که همگی موید همکاری دولت عراق با بازرسان اعزامی بود. اما اظهارات بوش در کنگره که یک روز بعد از گزارش بازرسان به شورای امنیت ایراد شد، نشانة قوی و روشن حاکی از شروع معکوس برای حمله به عراق بود. وی در این سخنرانی حرف آخر را نزد، اعلام جنگ نکرد، اما تردیدی باقی نگذاشت که قصد خلع سلاح عراق با استفاده از روز را دارد.

متعاقب سخنرانی سالانه بوش در کنگره و اعلام حضور پاول در جلسه شورای امنیت در 5 فوریه، وزیر خارجه آمریکا به همراه «جرج تنت» رئیس سیا طی سخنان مفصلی در تاریخ مذکور کوشید تا شواهد و مدارکی برای اثبات عدم همکاری عراق با بازرسان ارائه نمایند.

در 14 فوریه و در حالیکه بازرسان در حال ارائه گزارش های ماقبل آخر خود به شورا بودند و بیش از پیش تصویری مثبت از نحوه برخورد عراق با روند بازرسی ها عرضه میکردند، دیپلمات های انگلیسی و آمریکایی در راهروهای اطراف شورا از کار بر روی پیش نویس جدیدی که عراق را ناقص تعهداتش اعلام کرده و مجوز جنگ باشد، خبر دادند.

با گذشت روزها و ساعت ها و احساس نزدیکی به زمان اقدام نظامی، مذاکرات در شورا هم شتاب بیشتری می گرفت و هم با تشنج بیشتری همراه می شد.

اما سرانجام صبح روز دوشنبه 17 مارس در مقابل در ورودی شورای امنیت، سفیر انگلیس در حالی که سفرای آمریکا و اسپانیا را درکنار خود داشت، خطاب به صدها خبرنگار اعلام کرد که با توجه به مشورتهای انجام شده در تعطیلات آخر هفته، بانیان پیش نویس قطعنامه تصمیم گرفته اند تا از به رای گذاشتن پیش نویس منصرف شوند.

اما ایالات متحده و هم پیمانانش با دور زدن شورای امنیت، در 19 مارس 2003 با حمله نظامی به عراق و پس از 3 هفته جنگ، کشور عراق را از لوث دیکتاتور آن کشور پاک کردند. تقریباًَ هیچ یک از پیش بینی های شوم و هشدارهای ترسناکی که مخالفان جنگ به عمل آورده بودند تحقق نیافت و در 9 آوریل، بغداد به دست آمریکا افتاد و صدام و نیروهایش گریختند.

در روز پنجشنبه 22 مه، شورای امنیت قطعنامه 1483 را تصویب کرد و به اشغال آن کشور جنبه قانونی داد و به سیزده سال تحریم های آن کشور پایان بخشید. قطعنامه مذکور همچنین اجازه داد صادرات نفت عراق از سر گرفته شود.

 

 

 

نتیجه گیری:

پس از حمله دیکتاتور سابق عراق به ایران، عراق ناگهان خود را در میان یکی از طولانی ترین و ویرانگرترین جنگ های فرسایشی قرن بیستم یافت. عملکرد عراق در این دوران که مصادف با جنگ سرد و رخوت شورای امنیت بود، بعلت حمایتهای مادی و معنوی غرب از عراق، این شورا را به بی عملگی دچار نمود و این شورا نتوانست آنگونه که مستحق متجاوز بود او را به سزای اعمالش برساند. عدم برخورد شایسته شورای امنیت در تجاوز عراق به ایران و گستاخی و سیاست های بغایت نابخردانه دیکتاتور سابق عراق باعث شد تا در دومین سال برقراری آتش بس، به کویت حمله و آن را ضمیمه خاک خود نماید. عملکرد شورای امنیت بعلت تک قطبی شدن آن و دخالت های ایالات متحده، با دوره قبلی و نحوه برخورد این شورا با  تجاوز اول عراق، بسیار تفاوت دارد، در این قضیه شورای امنیت با تصویب بیش از 71 قطعنامه تحریم ها و حملات شکننده ای علیه عراق تصویب و به مورد اجراء می گذارد. که اثرات سوء آن متوجه ملت عراق می گردد.

بنحوی که کشوری که دارای ذخایر عظیم نفتی بوده دچار قحطی و وضعیت اسف باری از نظر معیشت مردم آن کشور می گردد.

اما در راستای اتخاذ سیاست ادامه تحریم ها با اعمال نظر ایالات متحده در شورای امنیت و سیاست پنهان کاری مسئولین عراقی در برنامه های هسته ای، با وقوع حادثه 11 سپتامبر و طرح موضوع «حمله پیشگیرانه» این کشور بدون توجه به شورای امنیت، توسط ایالات متحده و هم پیمانانش اشغال می گردد. علی ایحال بنظر می رسد شورای امنیت در این دوران نیز نتوانست به آن وظیفه اولیه خود یعنی «حفظ صلح و امنیت» در مورد عراق عمل نماید.



1 دوران جنگ سرد به دورانی از تنش ها، کشمکش ها و رقابت ها در روابط ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی و هم پیمانان آنها در طول دهه های 1940 تا 1990 اطلاق می شود.

1 قطعنامه 479 (1980)، 514 (1982)، 522 (1982)، 540 (1983)، 522 (1984)، 582 (1986)، 588 (1986)، 598 (1986)، 612 (1988)، 620 (1988).  

2 دوران پس از جنگ سرد پس از به قدرت رسیدن میخائیل گورباچف، بعنوان رهبر سابق شوروی آغاز شده و تا فروپاشی شوروی در سال 1991 و بعد از آن نیز ادامه داشته است.

GA/Res/3314 (29),14 December, 1974 1-

[5]- Inyasion

3- Act of Aggression

4- Breath of the Peace

1 از آنجا که صدام حسین جنگ با آمریکا و به قول او سی کشور دیگر در سال 1991 را مادر همه جنگها (ام المعارک) خوانده بود، برخی نیز به طعنه این قطعنامه را مادر همه قطعنامه ها (ام القرارات) خواندند. همان طور که فرار ارتش او از کویت مادر همه فرارها، (ام الهزائم) خوانده شد. 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و سوم بهمن 1388ساعت 23:3  توسط زمان زادقویدل  |